Letter voor letter

// 11 november 2013

Als je naar de boeken kijkt op een willekeurige boekenplank in een willekeurige bibliotheek of boekenwinkel, dansen al die verschillende lettertypes je voor de ogen. Met schreef en zonder schreef (een schreef is zo'n heel klein streepje aan de 'hoek' van een letter, bijvoorbeeld bij Times New Roman), dik en dun, hoofdletters en kleine letters, in alle kleuren van de regenboog en statig zwart – je kunt het zo gek niet bedenken of iemand heeft dat al voor je gedaan. Hoe is dat zo gekomen?

Het begon allemaal met Gutenberg

Sla een boek open op een willekeurige pagina en je zult hoogstwaarschijnlijk letters zien. Je staat er niet bij stil – en waarom zou je ook – maar over dat type letter dat je daar ziet is lang nagedacht. Wat is voor de lezer de meest prettige letter om te lezen? Een opmaker kan inmiddels kiezen uit talloze lettertypes of 'fonts' – iets wat Gutenberg in de 15e eeuw nog niet kon bedenken toen hij de boekdrukkunst een handje verder hielp.

Deze Engelstalige stop-motion vertelt je iets meer over de totstandkoming van slechts een paar van al die verschillende lettertypes.

Typen – maar dan anders

Tegenwoordig typen we allemaal digitaal, maar er was een tijd waarin mensen nog met zo'n ouderwetse typemachine werkten. Als ik nu een oude typemachine zie, krijg ik meteen het beeld voor me van een zaal van typistes en het typische 'tikkerdetikkerdetik – roetsj'-geluid als de wagen met de inktrol weer naar links werd geschoven om aan de volgende regel te beginnen. Lang voor mijn tijd, dat wel ... Hoe anders gaat het nu?

Iemand die nog dagelijks met de typemachine werkt, is Keira Rathbone. Als je haar ziet typen, zou je denken dat ze manisch is, maar als je ziet waar ze mee bezig is slaat die gedachte al snel om in bewondering. De BBC kwam haar op het spoor en interviewde haar.

Twee voorbeelden

Van Gutenberg naar digitaal – zo'n lettertje op papier heeft al een hele geschiedenis achter de rug. En de geschiedenis van de typemachine is sinds kort een heel andere weg ingeslagen. Twee voorbeelden van hoe dingen zich kunnen ontwikkelen. En daarmee een mooie illustratie van de tijd waar de boekenwereld zich op dit moment in bevindt: gaan we door met de traditionele manier van boeken uitgeven of slaan we met wat we hebben een totaal andere weg in?